Sonia Castañon Bedialauneta, Basque Club of Utah
Sonia Castañon Bedialauneta Utahko Basque Club-eko kidea da, eta 1970eko hamarkadatik hazten joan den Ameriketako Mendebaldeko euskal komunitate baten parte da.
Berdintasunari buruzko begirada sentikor eta irmoagatik ezaguna, Soniak gertutik bizi izan du emakumeen lidergoaren bilakaera klubean; gaur egun, zuzendaritza-karguen gehiengoa emakumeek betetzen dute.
Noiztik du Euskal Etxeak emakumeak ardura-karguetan, hala nola lehendakaritzan edo lehendakariorde-lanetan? Nola eragin du horrek emakumeek erakundean izan duten eta gaur egun duten rolaren gainean, bereziki erabakiguneetan eta kudeaketan?
Utahko Basque Club 1970eko hamarkadan sortu zen—ziurrenik 1974an—, elkargune bat nahi zuten euskal familien talde txiki baten ekimenez. Hasieratik, klubak garai hartarako oso antolaketa berdinzalea izan zuen: gizonak eta emakumeak modu berean aritu ziren sorreran, eta ez zen genero-bereizketa handirik egon erabakiak hartzerakoan.
Urte askotan, Mery Gaztambide izan zen figura giltzarri bat; hark ez zuen soilik klubeko lehendakaritza bete, baita—Soniak gogoratzen duenez—North American Basque Organization-ekoa ere. Haren heriotzaren ondoren, lidergoa askotarikoa izaten jarraitu du: bi edo hiru gizon izan dira presidente, baina zuzendaritzako kargu gehienak emakumeen esku egon dira. Gaur egun, lehendakaria eta lehendakariordea emakumeak dira, eta idazkari-lana gizonezko batek egiten du.
Klubak 227 bazkide ditu—119 emakume eta 108 gizon—eta zuzendaritza-postuen %75 inguru, lehendakaritzatik dantza-arduraduneraino, emakumeek betetzen dituzte. Guztira, lidergo-taldearen %73 emakumezkoa da, eta datu horrek erakundean emakumeek duten parte-hartze sendoa islatzen du.
Zure Euskal Etxeak emakumeak ardura-karguetan izan dituenetik, genero-berdintasuna txertatzeko programarik edo ekimenik garatu al da? Nola laguntzen du horrek gaur egun berdintasunaren balioak sustatzen?
Zuzendaritzan emakumeen presentzia nabarmena izan arren, Soniak aitortzen du gaur egun Utahko Basque Club-ek ez duela genero-berdintasunari zuzendutako programa espezifikorik garatzen. Azaltzen duenez, Estatu Batuetako testuinguru soziokultural zabalagoan, elkarguneetan gehien entzuten diren eztabaidak aniztasun sexualarekin eta orientazio sexualaren berdintasunarekin lotuta daude.
Haren iritziz, klubeko emakumeak ahalduntuta eta indartsu sentitzen dira, eta sentsibilizazio-jarduerak egingo balira, ziurrenik LGTB+ gaiei buruzkoak izango lirateke, generoari buruzkoak baino gehiago. “Oso gauza pozgarria da, eta are komunitate zabalagoari ere parteka geniezaioke”, dio.
Zein erronka ditu Euskal Etxeak berdintasunaren arloan? Nola aurreikusten duzue erronka horiei eta etorkizuneko aukerei heltzea?
Soniak kezka handiz ikusten ditu Estatu Batuetako giro sozial eta politikoan gertatzen ari diren aldaketak. Azkenaldian “azpiko korronte arraro bat” sumatu du euskal komunitate zabalagoko gizon batzuen jokabidean. Ez daki egoera pertsonalek eragindako erreakzioak diren ala genero-berdintasunari dagokionez atzerapauso baten seinale izan daitezkeen, baina emakume askok kezka bera adierazi dute.
Hori dela eta, garrantzitsua iruditzen zaio adi egotea, kezkak entzutea eta posible diren tentsioek urteetako aurrerapenak ez hondoratzea. “Mina egingo lidake atzerantz joango bagina”, dio. Horregatik, ezinbestekotzat jotzen du erne egotea, behar denean ahotsa altxatzea eta elkarri eustea.
Zer esango zenieke Euskal Etxeetan komunitatea eraikitzen ari diren beste emakume batzuei?
Soniaren azken erantzuna emozioarekin dator. Haren ustez, diasporako emakumeak “sorgin lerro luze batetik gatoz—ederra, indartsua, magikoa—”, eta indar kolektibo hori aldarrikatzen du orainaren eta etorkizunaren motor gisa.
Haren mezua argia eta hunkigarria da: jarrai dezagun aurrera, elkarrekin eta maitasunez, maitasuna—eta ez talka—baita egungo erronka sozialei aurre egiteko bidea. “Elkarrekin, lortuko dugu”, dio amaieran.