Valerie Etcharren Arrechea, NABO (North American Basque Organizations)
Valerie Etcharren Arrechea urte asko daramatza NABOn (North American Basque Organizations) parte hartzen, eta federazioaren barruan egon den emakumezko lidergoaren tradizio luzea gertutik ezagutzen du. Estatu Batuetan euskal elkarte-jardunean inplikatutako familia batean hezia, belaunaldi desberdinetako emakumeek hasieratik erakundea sostengatu eta gidatu dutela ikusi du.
Noiztik du Euskal Etxeak emakumeak ardura-karguetan, hala nola lehendakaritzan edo lehendakariorde-lanetan? Nola eragin du horrek emakumeek erakundean izan duten eta gaur egun duten rolaren gainean, bereziki erabakiguneetan eta kudeaketan?
NABO sortu zenetik, emakumeek ardura-karguak izan dituzte eta erakundearen eraikuntzan parte aktiboa izan dute. Hasierako hamarkadetan —hirurogeita hamarreko eta laurogeiko urteetan— emakume ordezkariak eta liderrak izan genituen, federazioaren norabidea markatzen lagundu zutenak. Horietako bat Janet Inda izan zen, lehen emakume lehendakaria; bere agintaldia ateak irekitzen hasi zen.
Nire kasuan, txikitatik ikusi nuen ama idazkari gisa aritzen, eta betidanik izan ditut emakumezko erreferenteak kudeaketaren arloan. Gure historian, ia kargu guztiak emakumeek bete izan dituzte noizbait: idazkaritza, diruzaintza, lehendakariordetza eta lehendakaritza. Gure barne-egiturak —non lehendakaria izan dena ondoren lehendakariorde bihurtzen den— emakumeen parte-hartze etengabe eta naturala bermatu du.
Horregatik, NABOn ez da egon “lehen” eta “ondoren” bat berdintasunari dagokionez: emakumeak beti egon dira, gidatzen.
Zure Euskal Etxeak emakumeak ardura-karguetan izan dituenetik, genero-berdintasuna txertatzeko programarik edo ekimenik garatu al da? Nola laguntzen du horrek gaur egun berdintasunaren balioak sustatzen?
Egia da NABOn ez dugula inoiz behar izan genero-berdintasunerako programa berezirik, nolabait berdintasuna gure funtzionamenduan bertan txertatuta baitzegoen. Zuzendaritza-batzordea eta ordezkari-taldea begiratzen badituzu, oreka nabaria da: gutxienez %50 emakumeak dira.
Hala ere, gure estatutuak berrikusi nahi izan genituen hizkera neutro eta inklusiboa bermatzeko —ez bakarrik gizonen eta emakumeen artean, baita identitate ez-binariei dagokienez ere—. Pertsonak nola identifikatzen diren aldatzen ari dela ulertzen dugu, eta edonork ongietorria sentitu behar du.
Horregatik, nahiz eta arraroa iruditu, NABOn ez dugu inoiz izan genero-berdintasunarekin lotutako gatazkarik. Berdintasun hori gure kultura antolatzailearen parte naturala izan da beti.
Zein erronka ditu Euskal Etxeak berdintasunari dagokionez? Nola aurreikusten duzue etorkizunean erronka horiei eta lor daitezkeen aukerei aurre egitea?
Erronka nagusia da kontzientzia aktiboari eustea, genero-berdintasunak benetan axola duela gogorarazteko. Gaur egun oreka sendoa dugu, baina une batean oreka hori aldatuko balitz, erantzun egin beharko genuke.
Sarritan azpimarratzen da —eta arrazoiz— emakumeen ahotsak entzun behar direla. Baina litekeena da etorkizunean gizonen ordezkaritza murriztea ere; halako kasuetan, beraien ahotsa ere bermatu beharko litzateke. Berdintasun errealak eskatzen du pertsona guztiak eroso sentitzea, ordezkatuta eta komunitateko proiektuetan parte hartzeko aukerarekin.
Beraz, erronka da oreka hori mantentzea testuinguru aldakor batean.
Zer esango zenieke Euskal Etxeetan komunitatea eraikitzen ari diren beste emakume batzuei?
Inoiz ez galdu zuen ahotsa.
Funtsezkoa da emakumeek beren burua adierazteko eta entzunarazteko gaitasuna mantentzea. Mezu hori pasatu behar diegu, bereziki gazteei: ahots guztiak dira garrantzitsuak, eta gure ahotsa erabiltzeko ausardia izan behar dugu.